Uitvergroot - Ortega y Gasset
De komende drie maanden zal het werk van Ortega y Gasset in de schijnwerpers staan.
In september gaat het o.a. om:
De achtergrond bij de Spaanse Mystiek
- ... onderzoekt de historische en culturele wortels van de Spaanse mystiek, met name de invloed van het katholicisme en de unieke spirituele traditie van Spanje. Hij analyseert hoe deze mystieke stroming voortkomt uit een diepgewortelde religieuze ervaring en een specifiek Spaans wereldbeeld, waarin het goddelijke en het menselijke op een bijzondere manier samenkomen.
Bespiegelingen over Quichote - voorspel
- Dit is het inleidende deel van zijn analyse van Cervantes’ Don Quichote. Hij benadrukt de universele betekenis van dit werk en hoe de hoofdpersoon symbool staat voor de menselijke drang naar idealisme en avontuur. Ortega ziet in Don Quichote een metafoor voor de menselijke conditie: de strijd tussen droom en werkelijkheid [en die van rede-lijkheid en onredelijkheid?].
- bespreekt Leonardo da Vinci’s Mona Lisa en de mythe die rond dit schilderij is ontstaan. Hij analyseert hoe de ambiguïteit van de glimlach en de blik van de vrouw op het doek een universele aantrekkingskracht uitoefent. Voor Ortega is La Gioconda een symbool van de menselijke ziel en de onpeilbare diepten van het menselijk bewustzijn.
Psychoanalyse - een problematische wetenschap (Ortega y Gasset)
- [hij] bekritiseert de psychoanalyse, met name de theorieën van Freud, als een wetenschap die te veel nadruk legt op het onderbewuste en te weinig op de rationele kant van de mens. Hij ziet het als een reductionistische benadering die de complexiteit van de menselijke geest niet volledig kan vatten.
Kunst van deze wereld ... (Ortega y Gasset)
- ... onderzoekt de relatie tussen kunst en de werkelijkheid. Hij stelt dat kunst niet simpelweg een afbeelding is van de wereld, maar een creatieve interpretatie ervan. Kunst is voor hem een manier om de essentie van het leven te onthullen en de menselijke ervaring te verrijken.
Pathos van het Zuiden (Ortega y Gasset)
- ... gaat over de emotionele en spirituele intensiteit van het zuiden van Europa, met name Spanje. Ortega beschrijft hoe het zuiden wordt gekenmerkt door een diepere verbondenheid met traditie, religie en het landschap, wat leidt tot een unieke levenshouding die verschilt van het noorden.
Aulard. Taine en de Franse Revolutie (Ortega y Gasset)
- ... analyseert de interpretaties van de Franse Revolutie door historici als Aulard en Taine. Hij bekritiseert hun benaderingen als te deterministisch en te weinig gericht op de individuele menselijke ervaring. Voor Ortega is geschiedenis geen kwestie van causale verbanden, maar van menselijke keuzes en acties.
Spanje als Mogelijkheid (Ortega y Gasset)
- In dit artikel verkent Ortega de culturele en historische uniekheid van Spanje. Hij ziet Spanje als een land met een groot potentieel, maar ook met uitdagingen. Ortega benadrukt de noodzaak voor Spanje om zijn eigen identiteit te vinden en niet simpelweg te kopiëren wat elders succesvol is.
De Romantische Wetenschap (Ortega y Gasset)
- Ortega bekritiseert de romantische wetenschap, die volgens hem te veel nadruk legt op gevoel en intuïtie ten koste van rationeel denken. Hij pleit voor een wetenschap die zowel emotie als rede in balans houdt, om zo een completer beeld van de werkelijkheid te krijgen.
Mens of Idee (Ortega y Gasset)
- ... gaat over de spanning tussen het individuele menselijke bestaan en abstracte ideeën. Ortega stelt dat de mens niet moet worden gereduceerd tot een idee of systeem, maar dat het individuele leven en de persoonlijke ervaring centraal moeten staan.
Oorlog, mensen en Goden (Ortega y Gasset)
- Ortega onderzoekt de rol van oorlog in de menselijke geschiedenis en cultuur. Hij ziet oorlog niet alleen als een fysiek conflict, maar ook als een spirituele en existentiële ervaring die de menselijke natuur blootlegt. Voor hem is oorlog een reflectie van de menselijke drang naar betekenis en identiteit.
- ... is een reflectie op een historische reis naar Spanje in 1714. Ortega gebruikt deze reis als een metafoor voor de culturele en politieke spanningen in Spanje. Hij analyseert hoe de geschiedenis van Spanje wordt gevormd door interne conflicten en externe invloeden.
De pedagogie van het landschap (Ortega y Gasset)
- Ortega onderzoekt hoe het landschap waarin een mens opgroeit, zijn karakter en wereldbeeld vormgeeft. Hij ziet het landschap niet alleen als een fysieke omgeving, maar als een pedagogische kracht die de menselijke ontwikkeling beïnvloedt.
Duits, Latijn en Grieks (Ortega y Gasset)
- [hierin] bespreekt Ortega de culturele en linguïstische invloeden van het Duits, Latijn en Grieks op de Europese cultuur. Hij analyseert hoe deze talen en hun bijbehorende culturen de Europese identiteit hebben gevormd en hoe ze nog steeds van invloed zijn op het moderne denken.
In oktober gaat het o.a. om:
- Ortega y Gasset - een inleidende studie Deze studie is afkomstig uit een populair boek over Grote Denkers en geeft goed inzicht in de filosofie van de Spaanse filosoof.
- Goethe van binnenuit Goethe, zegt Ortega, moet je zien zoals hij leefe, waar en met wie en dan pas begrijp je zjin schrijversschap.
- De opstand der massa Dit is waar Ortega zijn wereldwijde bekendheid aan te danken heeft. Een boek dat de mens tegenover de massamens plaatst.
- De ontmenselijking van de kunst Gaat over de nieuwe stroming in de kunst aan het eind van de negentiende eeuw en begin twintigste eeuw en over de verschillen tussen beiden en de culturele implicatie of oorzaken hiervan.
- III Relativisme en rationalisme
- II De voorspelling van de toekomst
- Mens of Massa? Is een essay dat hij schreef voor hij zijn boek over de massamens publiceerde.
- Egyptenaren
- Twee grote metaforen Metaforen zijn belangrijk voor Ortega, zowel als denker / filosoof als schrijver en zijn gereedschap voor het metier, maar herbergen ook een belangrijke factor in de filosofie en de cultuur.
- Hegel en Amerika Het denken van Ortega als het gaat om de geschiedenis kan worden geïnterpreteerd als een soort reductie van het hegeliaanse idealisme, gericht op het bevrijden van de levenservaring van de tirannie van het conceptuele denken en het dialectische determinisme van de Geest.
- Ortega y Gasset over Economie, 6 okt. Ortega schreef niet veel over economie, maar in dit geval gaat het om een review van een boek uit die tijd, en over het ontstaan van geld.
- Drie wijnschetsen, 5 okt
In November (en een enkele in december) de laatste artikelen voor dit jaar, met o.a.:
- De doctrine van het gezichtspunt, 5 dec
- De Denkers in het werk van Ortega, 30 nov
- Van Biografie naar bibliografie, 27 nov
- Over de Sonate van Valle-Inclán, 24 nov
- De Ethiek van de Grieken, 23 nov
- Fraseologie en oprechtheid, 20 nov
- Velazquez, 18 nov
- Opmerkingen over het Denken - ... (Ortega y Gasset), 13 nov
- Oorsprong en Epiloog van de filosofie, 11 nov
- Over het Darmstadt Colloquium, 9 nov
- Idee en Geloof, 6 nov
- Ortega over het pacifisme, 5 nov
- Ortega y Gasset Over waarden, 4 nov
- Ortega y Gasset over Dilthey:
- En wat hij nog meer bedoelt is dat de ‘omstandigheden van het bewustzijn’, de basis van alle kennis, niet alleen, zoals bij Kant, de omstandigheden van het intellectuele bewustzijn zijn, of beter gezegd de intellectuele omstandigheden van het bewustzijn, maar ook de wils- en sentimentele omstandigheden, of, zoals hij zegt, ‘de hele aard van de mens’.
Waarom Ortega?
Allereerst omdat er een transparante verzameling van zijn werk te vinden is op het internet. Daar zijn wel verschillende versie van en niet allen staan online, maar van weinig filosofen heb ik zo'n geordend het werk zien onderhouden. Dat sluit aan op het tweede. Ortega is hiermee voor mij voor het eerst een filosoof waarvan ik het werk beter wil leren kennen als start en verdieping om meer te weten te komen van filosofie.
Als derde daaraan toegevoegd is het werk van Ortega zelf ook toegankelijk. Het is geen Hegel, al heb ik daar weinig van gelezen, maar het imago van Ortega is niet dat hij een ondoorgrondelijke schrijver is.
Als laatste is OyG een product van de Spaanse cultuur en heeft die cultuur verder op de (filosofische) kaart gezet. Daarmee hoop ik een voordeel te hebben in het onderzoek naar zijn werk en ideeën, hetgeen mijn tekort aan filosofische kennis enigszins kan compenseren. .
Eerdere blogartikelen
- Ortega y Gasset Over Optimisme (en pessimisme)
- Subrogatie in het werk van Ortega, 5 aug
- De Spaanse en de Duitse universiteit (Ortega y Gasset), 23 jun
- Ortega y Gasset over Maeterlinck, 14 mrt
- Filosofie op school - Ortega y Gasset, 19 feb 2024
en
- Spanje-als-probleem-europa-als-oplossing
- De roep van de stam (meer impliciet)
- ...
--
Reacties