De noodzaak van wortels (Weil)

Simone Weil schrijft in deze stukken o.a. over de spirit of the truth, die steeds meer op de achtergrond komt. Dat is op zich niet vreemd gegeven de tijd waarin zij leefde (1909-1943) en op moment van schrijven ervaren wij - ook al is het een heel andere cultuur met technische innovaties - een soortgelijke periode waar de waarheid niet alleen moeilijk te vinden is (voor de lezer, zie verder) maar ook voor de onderzoeker. Wie is er nog begaan met dat ouderwetse idee van wat waar is?

"De Française Simone Weil wordt gezien als een van de meest intrigerende denkers van de twintigste eeuw. Als filosofe, mystica en politiek activiste liet zij een diepgaande indruk achter met haar radicale ideeën over rechtvaardigheid, arbeid en spiritualiteit. Hoewel haar leven heel kort was, is haar werk nog altijd van grote relevantie. Frits de Lange is hoogleraar ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit (Groningen) en schreef in 1991 over Simone Weil Totale beschikbaarheid. Hij publiceerde onlangs een compleet herziene uitgave van zijn boek"*.

Een tweetal samenvattingen van het werk van Simone Weil. 

Samenvatting - The need of roots

Als het een kwestie van jezelf, en zelfs van een familie, het is een min of meer erkend ding dat men niet te opschepperig moet zijn; dat men moet oppassen voor een uitspraak als men tegelijkertijd oordeelt en openbaar aanklager; dat men zich moet afvragen of oppositie van de kant van anderen kan niet ten minste gedeeltelijk gerechtvaardigd zijn; dat men niet moet proberen om het hele podium te bezetten, of denken alleen van zichzelf; kortom, die grenzen moeten worden gesteld aan het egoïsme en trots. 

Als men de analyse in deze richting wil voortzetten, Men zou vinden dat in sommige van de ideeën van Marx er ver van de waarheid dan op het eerste gezicht verschijnt; maar we hoeven niet de marxisten verwachten dat ze er ooit voor analyse gaan; want zij zouden eerst en vooral moeten kijken naar zichzelf in een spiegel, die te pijnlijk zou zijn een Operatie, en een waarvoor enkel de specifiek Christelijke waarden daarvoor de benodigde moed verschaffen.

Een beschaving die gestoeld is op de spiritualiteit van arbeid zou de mens de allersterkste wortels in het uitgestrekte universum geven en zou daarmee het tegenovergestelde zijn van de toestand waarin wij ons nu bevinden, gekenmerkt door een bijna volledige ontworteling. 

Zijn er veel boeken of artikelen die ons achterlaten met de indruk dat de auteur, eerst voordat ooit te beginnen om te schrijven, en dan weer voor het overhandigen van het manuscript aan de pers, zich zouden afvragen met enige echte zorg: Sta ik op een lijn met de waarheid? Zijn er veel lezers die, voor het openen van een boek,  zich afvragen met enige echte zorg: ga ik hier de waarheid te vinden?

Als aan al diegenen wiens beroep het is om te denken – priesters, predikanten, filosofen, schrijvers, geleerden, leraren van allerlei slag – op dit moment de keuze zou worden voorgelegd tussen twee lotgevallen: ofwel onmiddellijk en onherroepelijk wegzinken in een staat van idiotie in de letterlijke betekenis van het woord, met alle vernederingen die bij zo’n instorting horen, terwijl ze net genoeg helderheid behouden om de volle bitterheid van hun situatie te kunnen voelen, ofwel een plotselinge en buitengewone ontwikkeling van hun intellectuele vermogens, die hen onmiddellijke wereldwijde roem zou garanderen en na hun dood glorie voor duizenden jaren, maar met als nadeel dat hun denken altijd een beetje buiten de waarheid zou blijven – is het dan denkbaar dat er velen zouden zijn die bij zo’n keuze ook maar een ogenblik zouden aarzelen?

Samenvatting - De Ilias of het Gedicht van Kracht. 

De Ilias, of Het Gedicht van de Kracht werd geschreven in de zomer. En Hector staat er alleen voor,

de muren van Troje, helemaal alleen, alleen om op de dood te wachten. En om zijn ziel te stabiliseren om het onder ogen te zien: Helaas, mocht ik door de poort glippen, achter de wal, Polydamas zou oneer op me stapelen...

En nu dat door mijn roekeloosheid heb ik mijn volk vernietigd,

Ik vrees de Trojanen en de Trojaanse vrouwen met hun lange jurken. Ik vrees van iemand te horen die veel minder dapper is dan Hector, die te ver op zijn eigen kracht vertrouwt, zijn leven verpest heeft.

mensen. Macht in dienst van de mens, macht die slaaf maakt.

Het is niet de plannende mens, de strategische mens, de man die handelt na de genomen resolutie, die een gevecht wint of verliest; gevechten worden uitgevochten en besloten door mannen beroofd van deze faculteiten, mannen die een transformatie hebben ondergaan, die hebben hetzij tot het niveau van inerte materie, dat pure pas...

Zoals de heer Delors al zei, is de Commissie van mening dat de Europese Gemeenschap een belangrijke rol moet spelen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Akte.

lijden rillingen ons als de aanblik van een dood lichaam:

Alsof een man in z'n eigen land een ongeluk overkomt.

Hij heeft een man vermoord, en komt eindelijk aan bij iemand anders zijn deur,

De deur van een rijk man; een huivering grijpt hen die hem zien.

Als laatste nog een blik op La pesanteur y la Grâce.

En als iemand in zijn persoonlijke leven niet stopt voor enig obstakel dat de toegang tot zuiverheid, waarheid of volheid van zijn wezen – de liefde, de vriendschap – vertroebelt, dan kan men hem al helemaal niet vragen dat wel te doen wanneer het gaat om een zekerheid die voortkomt uit een zuivere historische analyse, waarbij niet verborgen blijft dat de geschiedenis altijd het verhaal is dat de overwinnaars vertellen over de feiten, met een radicale vergetelheid van de overwonnenen.

Opdat een kunstwerk altijd bewonderd kan worden, opdat een liefde of een vriendschap een heel leven kan duren – of zelfs misschien een hele dag zuiver kan blijven –, opdat een bepaalde opvatting van de menselijke conditie dezelfde kan blijven door de talloze ervaringen en de wisselvalligheden van het lot heen, is het nodig dat aan de andere kant van de hemel een inspiratie neerdaalt.

Het onvermijdelijke karakter van het lijden, dat maakt dat men er geen afschuw voor kan voelen terwijl men het ondergaat, heeft tot doel de wil tot stilstand te brengen, net zoals het absurde de rede tot stilstand brengt of zoals de afwezigheid de liefde tot stilstand brengt, met als doel dat de mens, eenmaal aangekomen bij de uiterste grenzen van zijn vermogens, zijn armen uitstrekt, stilstaat, kijkt en wacht.

Behalve door een bovennatuurlijke verlichting heeft deze orde alleen zichzelf als middelpunt of een bijzonder wezen – dat een abstractie kan zijn – waaraan men zich vastklampt. Voor Napoleons soldaten was dat de Wetenschap, de Partij, enzovoort.

--

2025/08/de-denkers-weil

* - https://biografieportaal.nl/recensie/verslag-van-een-vriendschap-leven-en-denken-van-simone-weil/