Toxische Parkinson

Parkinson is niet iets waar ik veel over geschreven heb. Is Parkinson cultureel gezien, anders dan Alzheimer of dementie? "Inflammatie kan tot een reeks van ziekten leiden die bij ouderdom horen, en kan leiden tot Parkinson, Alzheimer of Dementie," dat valt te lezen in het boek the longevity paradox. En over Cees Nooteboom las ik destijds dat hij ..." zat in een rolstoel, had verschijnselen van parkinson, had flinke last van zijn longen, zijn geheugen was warrig, hij reageerde traag op vragen en had geen idee wie hij tegenover zich had." (In Nederland 2011).

Iedereen kent natuurlijk het voorbeeld van de acteur Michael ... die de ziekte al heel vroeg heeft gekregen.

Onlangs zag ik op Jinek het optreden van Bas Bloem in relatie met de documentaire over deze ziekte van Yvon Jaspers. Op het internet, Arte.tv is ook een documentaire te vinden, rester actif face à a maladie. 

Er zijn vier soorten van Parkinson of ziektes verwant aan...

• ziektes die verwant zijn aan de ziekte van Parkinson (atypisch parkinsonisme: MSA, PSP, CBG)
• een slechte doorbloeding van de hersenen (vasculair parkinsonisme)
• het gebruik van bepaalde medicijnen (medicamenteus parkinsonisme)
• blootstelling aan giftige stoffen in de leef- of werkomgeving (toxisch parkinsonisme)

Dat schrijft men op de website van Parkinsonnet waar Bas Bloem de initiatiefnemer van is of was. Ik Las daarover in 2011, toen hij nog met e-health bezig was.

Wat bij Eva niet zo duidelijk is, is dat het daar ging om de toxische variant, al kwam dat impliciet natuurlijk tot uiting. De boeren waren wat sceptisch tegenover het onderzoek van Bloem, wat in de uitzending werd uitgelegd omdat het instrumentarium als oorzaak werd aangegeven, "het gebruik van een hamer die men in de landbouw nodig heeft."

Maar het was niet een hamer, maar bestrijdingsmiddelen. Nu vroeg ik me vervolgens of of die bestrijdingsmiddelen al lang niet ecologisch verantwoord waren. Ook in 2011 al, was men bezig met insecten als natuurlijke beschermers van gewassen. Maar goed ik zit te weinig in die materie.

Ik vroeg me af, hoe het zat met die vier soorten van de ziektes en legde dit voor aan AI: 

AI legt uit 

De term toxisch parkinsonisme (of toxisch parkinsonisme) is al decennia bekend in de medische literatuur, maar de erkenning als een specifieke vorm van parkinsonisme is geleidelijk gegroeid met wetenschappelijk onderzoek. Hier een overzicht van de historische context:

 Vroege waarnemingen (19e–begin 20e eeuw)

- Manganesevergiftiging: Al in de 19e eeuw werd beschreven dat blootstelling aan mangaan (bijv. in mijnwerkers) symptomen veroorzaakte die leken op Parkinson, zoals tremoren en stijfheid. Dit werd later bevestigd in studies uit de jaren 1940–1950.

- Koolmonoxide (CO) en andere neurotoxinen: Vergiftiging met CO (bijv. door slechte ventilatie in fabrieken) werd in de vroege 20e eeuw gelinkt aan parkinsonachtige symptomen.

 Belangrijke doorbraken (jaren 1970–1990)

- MPTP (1982): Een cruciale ontdekking was de link tussen MPTP (een neurotoxine) en parkinsonisme. Dit werd per ongeluk ontdekt toen druggebruikers in Californië parkinsonachtige symptomen ontwikkelden na het injecteren van een vervuild opioïd. MPTP bleek dopamineproducerende neuronen in de hersenen te vernietigen, wat leidde tot een model voor Parkinson-onderzoek.

- Pesticiden en herbiciden: Onderzoek in de jaren 1980–1990 toonde aan dat blootstelling aan bepaalde pesticiden (bijv. rotenon, paraquat) het risico op Parkinson verhoogde. Dit werd later bevestigd in epidemiologische studies.

 Moderne erkenning (jaren 2000–heden)

- Meta-analyses en epidemiologie: Grote studies (bijv. de Framingham Heart Study, AGRICOH-cohort) bevestigden dat langdurige blootstelling aan pesticiden, oplosmiddelen en zware metalen (lood, kwik) het risico op Parkinson verhoogt.

- Genetische en omgevingsinteracties: Onderzoek toonde aan dat sommige mensen genetisch gevoeliger zijn voor toxische parkinsonisme (bijv. dragers van LRRK2-mutaties).

 Conclusie - Toxisch parkinsonisme is al sinds de 19e eeuw bekend, maar de wetenschappelijke erkenning als een specifieke vorm van parkinsonisme is vooral gegroeid sinds de ontdekking van MPTP in 1982 en latere studies naar pesticiden en zware metalen. Tegenwoordig wordt het erkend als een behandelbare vorm van parkinsonisme, waarbij stoppen met de blootstelling soms tot verbetering kan leiden.

Bronnen:

- Langston, J. W. (2017). The Parkinson’s Disease Foundation.

- Tanner, C. M. et al. (2011). Environmental toxins and Parkinson’s disease. Movement Disorders.

- Goldman, S. M. (2014). Parkinson’s disease and pesticides. Neurotoxicology.

Nieuws

•  2026-01-22, Aantal patiënten met parkinson in kaart gebracht: in Groningen en Friesland komt ziekte relatief veel voor (Bas Bloem:  Er is een link tussen bestrijdingsmiddelen en parkinson, maar er spelen meer factoren) 
• 2026-01-22, Parkinson komt niet overal in Nederland even vaak voor toont deze kaart. ‘Niet alleen door pesticiden’
• 2026-01-22, Studie: Parkinson vaker bij mannen hoogopgeleiden en in noorden
• 2026-01-22, Hier loop je in Nederland het meeste risico op parkinson
• 2026-01-22, Hier loop je in Nederland het meeste risico op parkinson - Trouw
• 2026-01-22, Parkinson komt niet overal in Nederland even vaak voor toont deze kaart. ‘Niet alleen door pesticiden’ - Nederlands Dagblad
• 2026-01-23, Dit is de parkinsonkaart van Nederland: de hersenziekte komt niet overal even vaak voor
• 2026-01-23, De parkinsonkaart van Nederland: de hersenziekte komt niet overal even vaak voor - NRC
• 2026-01-23, Nieuw onderzoek toont aan dat parkinson meer voorkomt in Noord-Nederland: 'Begrijpen nog niet goed waar verdeling vandaan komt' - EenVandaag
• 2026-01-23, Nieuw onderzoek toont aan waar en hoeveel Parkinson er in Nederland voorkomt - NOS
• 2026-01-23, Parkinson treft noorden vaker dan rest van Nederland - Hart van Nederland
• 2026-01-24, Regionale en demografische verschillen ziekte van Parkinson in Nederland - ZorgKrant.nl
• 2026-02-09, Van botbreuken genezen tot diabetes en Parkinson tegengaan: stamcelbehan­delingen komen op stoom
• 2026-03-03, Samen in beweging met Parkinson: Community Dag van Parkinson Boxing Nederland groot succes - Ede Stad
• 2026-03-06, Grand Parkinsonisme Café voor Noord-Nederland in Steenwijk - dekopvan.nl
• 2026-03-27, Natuur & Milieu Parkinsonalliantie Nederland en FNV waarschuwen voor ernstige verslechtering bescherming mens dier en milieu door Europees pesticidenpakket - Natuur & Milieu
• 2026-04-13, No Doubt-gitarist Tom Dumont heeft Parkinson: ’Het is elke dag een strijd’
• 2026-05-19, Klimmen met Parkinson viert 1 jaar succes in Nederland: landelijke bijeenkomst bij Neoliet Utrecht - Dagblad Utrecht
• 2026-05-30, Misschien moet de museumjaarkaart in de zorgverzekering zegt dé parkinson-arts van Nederland
• 2026-05-30, Misschien moet de museumjaarkaart in de zorgverzekering zegt dé parkinson-arts van Nederland - Trouw
• 2026-06-02, Misschien moet de museumkaart in de zorgverzekering zegt dé parkinson-arts van Nederland
• 2026-06-23, Parkinson opsporen door oogbewegingen te meten: ‘Ons doel is een stethoscoop voor het brein’
• 2026-06-23, ‘God help me maar.’ Hoe Peter en Geanne al 25 jaar met parkinson leven
• 2026-07-13, De parkinson-prof die zich uitspreekt over pesticiden: ‘Met een minder krachtig verhaal kom je niet in talkshows’
• 2026-08-04, Zoetermeerder loopt 900 euro bijeen voor Parkinson Nederland - Zoetermeer Actief
• 2026-09-10, Het raadsel waarom rokers minder vaak parkinson krijgen neemt een nieuwe wending
  

Cultuur

Wanneer ik meer lees, zie ik onderwerpen als de stille symptomen van de ziekte, dopamine (Daniel Lieberman) en specifiek: Degeneration of dopaminergic neurons in the SNc is one of the main pathological features of Parkinson's disease

en zelf in het werk van Dick Swaab komt de ziekte voor, in deze passage:

• Hoe geestelijk gestoord waren Hitler, Mao en Stalin? Voelde Mao zich schuldig over wat er gebeurde tijdens de Grote Sprong Voorwaarts, die naar schatting veertien miljoen levens kostte en mogelijk drie keer zoveel? Of over de Culturele Revolutie (1966–1976)? Het is een publiek geheim in China dat drie van Mao’s kinderen – een zoon en twee dochters – leed aan schizofrenie. Mao zelf wordt ervan verdacht dat hij een paranoïde vorm van schizofrenie had, wat zijn genetische achtergrond een rol kan hebben gespeeld in zijn misdaden. Stalin was extreem paranoïde, en als gevolg daarvan stierven er enorme aantallen mensen.
• Hitler had de ziekte van Parkinson, waarvoor hij werd behandeld met amfetamines. Door de jaren heen zijn er talloze psychiatrische diagnoses aan hem toegeschreven: paranoïde schizofrenie, psychose als gevolg van drugsgebruik, psychopathie, antisociale persoonlijkheidsstoornis, sadistische persoonlijkheidsstoornis, borderline-persoonlijkheidsstoornis, bipolaire stoornis en het syndroom van Asperger. Bovendien beweert de Duitse auteur Norman Ohler in zijn boek Blitzed: Drugs in Nazi-Duitsland dat Hitler continu hormonen en drugs gebruikte. Tijdens de laatste offensieven in 1944 zou Hitler geen enkele dag zonder enige vorm van intoxicatie hebben doorgebracht. Heroïne maakte hem eerst euforisch, maar later vatbaar voor ongeremde woede-uitbarstingen. Hij kreeg barbituraten voor zijn slaapstoornis en injecties met methamfetamine. De vraag is: wat hebben zijn karakter, zijn drugsgebruik en zijn ziekte precies bijgedragen aan zijn impulsieve beslissingen, zijn onrust, zijn woedeaanvallen, zijn gebrek aan empathie, zijn haat en andere gedragsafwijkingen?

Met een minder krachtig verhaal kom je niet in de talkshows, zegt Bas Bloem. Dat wist Carson ook toen ze Silent Spring schreef. In dat boek komt de ziekte overigens nog niet voor.

En dat - aandacht -  is misschien wel het probleem. Er zijn zoveel verhalen... Michael J. Fox heeft met zijn foundation heel wat bereikt in de bestrijding van deze ziekte, lees ik ook. Misschien is dat nog als het gaat om cultuur, het meest effectieve middel, wat men ook op de arte doc. uitstraalt, probeer actief te blijven. En in die zin mag Nederland blij zijn met iemand als Bas Bloem. Zelf ben ik nieuwsgierig naar zijn motivatie omtrent Parkinson, want dat gaat tot minimaal vijftien jaar terug. En daarin vind ik persoonlijk toch het meest geloofwaardige antwoord, de zorg voor preventie. Relatief gezien is de aandacht voor deze ziekte meer dan gemiddeld, gezien de feiten en cijfers (zie afbeelding).

--

2011/11/e-health-en-volleybal-2