Liefde als passie (Luhmann)
Niklas Luhmann vond ik in een zoektocht om meer over Habermas te begrijpen. Hij blijkt een duidelijke tegenstander van deze te zijn geweest en er is ook een bekend debat tussen beiden. Luhmann is systeemtheoreticus en socioloog en Hier gaat het inleidend
Niklas Luhmanns tekst Love as Passion beschrijft een dialoogarchitectuur die zich heeft ontwikkeld om intimiteiten te ondersteunen en te ontwikkelen. Dat schrijft Alexander Carmele,* in een review over het boek. Hij schrijft o.a:
"Zonder veel overdrijving kan men zeggen dat dit verschil in iedere sociale relatie ervaren kan worden. Onpersoonlijke relaties zijn slechts onpersoonlijke relaties.
Het lijkt dezelfde reden te zijn die het moeilijk, zo niet onmogelijk maakt om zeer persoonlijke relaties te condenseren met interpersoonlijke interpenetratie en de wereldsgezindheid van de partner over te nemen, en deze tot het onwaarschijnlijke te vergroten wanneer partners openstaan voor seksuele relaties met andere mensen.
Communicatie hangt af van de draad van liefde terwijl ze zichzelf beschermt. Er wordt een code ontwikkeld om gesprekken en uitwisselingen mogelijk te maken en het succes ervan waarschijnlijk te maken. Dat is waar liefde als passie om draait.
Het volledig ontwikkelde, zelfvertrouwende, zelfoverstijgende subject is in staat een dynamische staat in de semantiek van liefde te behouden, zolang het monogamie als een structurele reden ziet om vertrouwen te behouden.
In deze beheerste wereld krijgt hij de liefde voor een vrij avontuur, de reis naar binnen en naar buiten, de interpersoonlijke functioneel verlichte interpenetratie en met dit avontuur als reactie op de industrialisatie ziet hij de dromen van de romantiek, Luhmanns sympathie geldt voor het begin van de 19e eeuw
Met andere woorden: er worden sociale relaties mogelijk gemaakt waarin meer individuele, unieke kenmerken van de persoon of uiteindelijk in principe alle kenmerken van een individuele persoon significant worden."
Een tweede review, over - liefde als passie.
Dit betekent ook dat hij op beide moet reageren en indien nodig op beide anders kan reageren. Hij beschouwt de boodschap misschien als authentiek en oprecht, maar de informatie als vals. Hij kan dankbaar zijn voor een onaangename boodschap. Hij kan het feit als irrelevant en de boodschap als vervelend beschouwen. Jouw stropdas is krom. We kunnen het nu zo formuleren.
Aan de andere kant is het reproduceren van een dergelijke semantiek in steeds nieuwe varianten alleen mogelijk als er belangstelling voor kan worden aangenomen. De ontwikkeling van de code liefde in het begin als een ideale perfectie van de partner, later uit het ontluiken van de keuzevrijheid van de partner verbeeldingskracht bepaald gedrag dapperheid uitdrukkingen complimenten op dit moment alleen vrijheid niet individualiteit keuzevrijheid maar volgens criteria van de typische adel en rijkdom nog steeds vereisten klassenmaatschappij langzaam ontstaan paradoxen In dit opzicht hangt het gedrag van de liefde stevig aan de scharnieren van de gelaagde sociale differentiatie
Luhmann vraagt zich nu af of intieme relaties kunnen worden ontketend als autonome sociale systemen met zelfregulering en welke consequenties dit vereist als we alleen met de omgeving verbonden zijn via processen die niet overeenkomen met hun eigen aard en met hun speciale manier van informatieverwerking. Verder vraagt hij zich af of een semantiek als de amour-passie, die heeft geholpen het onwaarschijnlijke mogelijk te maken en te generaliseren, nog steeds geschikt is voor de omstandigheden in intieme relaties die vandaag de dag heersen en daardoor worden veroorzaakt, wat nu wordt gevolgd door een lang antwoord om allereerst het onwaarschijnlijke mogelijk te maken en dat ook te doen. Generaliseren is één ding, maar verdragen is iets anders
Het wordt voor verschillende systemen op verschillende manieren verergerd, omdat systemen afstand nemen van hun omgeving en leren onderscheid te maken tussen andere systemen. Dit gebeurt met verwijzing naar steeds meer en steeds meer verschillende andere systemen en als gevolg daarvan neemt de representatie van individuele systemen voor het milieu als geheel af
Transparantie bestaat alleen in de relatie tussen systeem en systeem, om zo te zeggen, gebaseerd op het verschil tussen systeem en omgeving waaruit het systeem bestaat
Het systeem valt uit elkaar, zelfs als de partners bij elkaar blijven, wanneer dit niet langer de gemeenschappelijke basis is die het systeem reproduceert door alle informatie de functie te geven van het reproduceren van het systeem
Niet dat men zonder seksualiteit als symbiotisch mechanisme kan, maar de thematisering van seksualiteit of de behandeling van onderwerpen die seksualiteit in de semantische context vertegenwoordigen, hebben niet langer die voor de hand liggende probleemreferentie en suggereren niet langer zo duidelijk dat de behoefte aan intieme communicatie op deze manier zou kunnen worden bevredigd.
Is hiervoor nog een semantiek van hartstocht, overdaad, extravagantie, onverantwoordelijkheid voor de eigen gevoelens of zelfs alleen maar een semantiek van opgetogenheid over onwaarschijnlijk geluk nodig? In de eerste plaats kan men waarschijnlijk opmerken dat de semantische inhoud van de romantische romantiek al lang geleden in het geheim is uitgewisseld, zowel als men de betekenis verwijst naar de werkelijke romantiek als als men simpelweg de romanistische representatie van liefde bedoelt.
In intieme relaties is het echter juist deze situatie die een test voor de vraag wordt. Hij handelt op zo'n manier dat hij zijn wereld baseert op mijn wereld en niet op de zijne. En hoe kan iemand afzien van pogingen tot communicatieve verheldering als hij twijfelt, terwijl hij anders in gelaten stilte tegen zichzelf en de ander zou zeggen dat hij de test niet riskeert? Hij snijdt de rondingen, ook al weet hij dat ik dat niet leuk vind. Op de snelweg rijdt ze koppig links, ook al weet ze hoe pedant ik altijd op de voorschriften let
Dit kan zijn omdat voor meningsverschillen over specifieke acties, rolpercepties, omgevingsbeoordelingen, causale attributies, smaakkwesties, evaluaties alleen het niveau van persoonlijke communicatie beschikbaar is als een niveau van conflictoplossing waarop men overeenstemming in wederzijdse liefde wil behouden, maar tegelijkertijd is het maar al te voor de hand liggend om conclusies te trekken uit meningen of gedrag tot dit laatste niveau, juist omdat deze verbinding door liefde zou moeten worden gegarandeerd.
Zonder dit verschil zou er geen informatie over het intieme gebied kunnen worden afgeleid uit het gedrag van anderen, en zou men ook niet in staat zijn de betekenis van zijn eigen daden te bepalen zonder zich op dit verschil te richten als het gaat om liefde of semantische equivalenten.
Dus in een samenleving die qua sociale klasse nog niet zo gedepersonaliseerd was, zou men, onder begeleiding van de literatuur, kunnen leren om volledig met een geselecteerde ander om te gaan en vanuit dat gezichtspunt in die andere persoon te leven, eerst als het ware af en toe en buiten het huwelijk en daarna zelfs binnen het raamwerk van een geïnstitutionaliseerde band.
Oncommuniceerbaarheid gaat dus niet over het feit dat het niet mogelijk is om sommige dingen welsprekendheid, woorden, tijd te zeggen omdat er zoveel te melden is, maar over het feit dat betekenis vernietigd kan worden door tegen ze te praten. Communicatie bestaat uit communicatie en informatie. Daarbij mag men illusies creëren of onderscheid maken tussen deze twee aspecten.
In de 19e eeuw is de passie zich er, ondanks alle nadruk op de liefde als passie, ten volle van bewust dat het gaat om een gedragsmodel dat uitgespeeld kan worden, dat zich voor je ogen bevindt voordat je op zoek gaat naar de liefde, dat beschikbaar is als oriëntatie en als kennis van de gevolgen voordat je je partner vindt en dat ook de afwezigheid van zo’n partner merkbaar maakt en zelfs in het lot verandert.
Als je bedenkt dat het zowel voor Ego als voor Alter het probleem is van de relatie tussen persoon en omgeving, d.w.z. een probleem dat niet simpelweg kan worden opgelost door een beschrijving van gewenste persoonlijke kenmerken, is het moeilijk om oplossingen voor te stellen op het niveau van de traditionele semantiek.
Zelfs het inzicht dat er informatie is over de eigen stemmingen, aannames en vooral over de eigen opvattingen over de ander die de partner niet kan delen, raakt niet de kern van ons probleem.
Veel radicaler gaat het om het probleem van de vraag of er betekenis is, vooral in intieme relaties, die wordt vernietigd door er een onderwerp van communicatie van te maken.
In de context van liefde dient individuele uniciteit als een oriëntatie die entropie stopt en verval tegengaat. Bij het aangaan van intieme relaties, vooral in het geval van seksueel getinte intimiteit, zoekt men naar zekerheden die verder gaan dan het moment en vindt men deze uiteindelijk in de manier waarop de partner weet dat hij identiek is aan zichzelf in zijn subjectiviteit.
Het gaat niet alleen om het feit dat communicatie tijd kost en gebeurtenissen sneller plaatsvinden dan communicatie, zodat als je alles zou willen rapporteren wat er gebeurt, je onvermijdelijk achterop raakt bij het schrijven van je eigen biografie.
Luhmann over de semantiek van de liefde, die de differentiatie van intieme relaties initieerde en begeleidde, aanvankelijk tegen het huwelijk als sociale instelling en later voor het huwelijk als een zelf-fundament van geliefden.
De medische semantiek wordt gedeeltelijk vervangen door een klinisch therapeutische poging tot volledige orgastische bevrediging, wat zijn eigen paradoxen creëert. (Voetnoot voor uitleg, maar ik begrijp deze paradox nog steeds niet volledig).
Zelfs op dit basisniveau betekent dit in praktische termen dat aanvankelijke moeilijkheden ontstaan, zowel in de ervaring als in het handelen, omdat je in situaties die voornamelijk worden geordend door onpersoonlijke verwachtingen interesse in het persoonlijke moet zien en uiten zonder dat je sociaal beïnvloede vormen van dapperheid hebt.
De vorm van de code lijkt te zijn veranderd van ideaal naar paradox naar probleem en het probleem zou dan simpelweg het vinden en kunnen binden van een partner zijn voor een intieme relatie.
Het verschil tussen de eigen omgeving en andere systemen in de eigen omgeving wordt echter slechts op een abstract genoeg manier begrepen maar ook nieuwe perspectieven
Als je uitgaat van het postulaat van functioneel gedifferentieerde zelf-referentiële sociale systemen voor intieme relaties tussen twee mensen en als je intimiteit opvat als interpenetratie, kun je retrospectief onderzoeken of en in welke opzichten de semantische traditie van amour / passion en romantische liefde hiervoor oriëntatiesjablonen heeft aangeleverd.
De functies en effecten van de media kunnen daarom niet worden begrepen op dit niveau van feitelijk gelokaliseerde kwaliteiten, gevoelens en oorzaken; integendeel, ze zijn op zichzelf altijd sociaal bemiddeld door middel van een goed begrip van de mogelijkheden van communicatie
Het verschil kan niet zo worden behandeld dat één stukje informatie één blijft en tot de ene of de andere wereld behoort, omdat natuurlijk elke privéwereld zijn eigen oneindigheden projecteert in de totale horizon van de wereld, die voor iedereen hetzelfde is.
Het boek zelf.
YouTube over Luhmann
Waar en hoe ontstond Luhmanns theorie?
Wat maakte haar zo succesvol?
Wat heeft ze ons vandaag nog te zeggen? (zie https://www.youtube.com/watch?v=Bg7ijbjvcm8)
*. 17. November 2023 von Alexander Carmele. https://kommunikativeslesen.com/2023/11/17/niklas-luhmann-liebe-als-passion/
Reacties