Land (orde) en Zee (chaos)

Vastigheid, grenzen en territoriale soevereiniteit versus vloeibaarheid, expansie en grenzeloosheid. De piraat versus de Paus, Athene versus Sparta? En de - opkomst van - luchtvaart die dit patroon doorbreekt?

Vrij actueel is de referentie in het boek van Schmitt over Land en Zee, aan Sir Walter Raleigh, die stelt dat wie de wereldzee beheerst - Straat van Hormuz - beheerst de wereldhandel.  [zie onder]

En,... is de Russische beer (land) niet opgewassen tegen de wereldstrijd en politieke omwenteling van de zee die de huidige chaos typeert?

 

"Het boek "Land und Meer, 1942" van de Duitse jurist en politiek filosoof *Carl Schmitt* is een korte, maar diepzinnige beschouwing over de rol van geografie en ruimte in de geschiedenis van de mensheid, met een focus op de tegenstelling tussen land en zee als fundamentele elementen van politieke en culturele ordening.
Hoofdthema: De elementaire tegenstelling tussen land en zee. De geschiedenis van de mensheid wordt gevormd door de spanning tussen landmachten en zeemachten. Deze tegenstelling is niet alleen geografisch, maar ook **politiek, juridisch en existentieel* van aard. Volgens Schmitt bepaalt de relatie van een samenleving tot land of zee haar cultuur, rechtssysteem en wereldbeeld.

Kernpunten
1. Land als ruimte van ordening en grenzen. Landmachten (bijv. het oude Rome, het Heilige Roomse Rijk) zijn gebaseerd op *vastigheid, grenzen en territoriale soevereiniteit*. Het recht op land is verbonden met eigendom, grenzen en hiërarchie. Schmitt noemt dit de "*Nomos van de Aarde*" – een stabiele, op land gebaseerde wereldorde.  

2. Zee als ruimte van vrijheid en chaos. Zeemachten (bijv. het Britse Rijk) representeren *vloeibaarheid, expansie en grenzeloosheid*. De zee kent geen vaste grenzen en is een ruimte van *piraterij, handel en technologische innovatie. Zeemachten creëren een "Nomos van de Zee*", gebaseerd op vrijheid van handel en maritieme dominantie.  

3. *Historische conflicten tussen land en zee*. Historische confrontaties zoals de strijd tussen *Athene (zee) en Sparta (land), of het Britse Rijk (zee) versus continentale Europese mogendheden (land). De opkomst van zeemachten markeert een verschuiving naar een nieuwe wereldorde, waarbij maritieme hegemonie (via schepen, havens en wereldhandel) landgebonden systemen ondermijnt.  

4. *Technologie en de vernietiging van ruimtelijke ordening. Schmitt waarschuwt voor de opkomst van *lucht- en ruimtevaarttechnologie, die de traditionele tegenstelling tussen land en zee overstijgt. Dit leidt tot een "ontworteling*" van de mens en een crisis in de politieke ordening. Moderne technologie (bijv. vliegtuigen, raketten) maakt grenzen poreus en destabiliseert de klassieke Nomos.  

5. *Kritiek op liberalisme en universalisme*  
- Schmitt bekritiseert het liberalisme en de "*universele moraal*" van zeemachten (zoals het Britse "vrije zee"-principe) als een vorm van cultureel imperialisme. Hij ziet dit als een bedreiging voor de pluraliteit van landgebonden volken en staten.  

*Symbolische betekenis en stijl. De tegenstelling tussen land en zee is als een *mythische metafoor* voor de strijd tussen ordening en chaos, traditie en vooruitgang. Het boek is geschreven in een *literaire stijl*, met verwijzingen naar klassieke teksten, mythen (bijv. de strijd tussen Leviathan en Behemoth) en filosofen zoals Hegel en Hobbes.  
*Politieke implicaties. Anti-liberaal en anti-universalistisch*: Schmitt verwerpt de idee van een "wereldregering" of universele mensenrechten, omdat deze de unieke identiteit van landgebonden volken zouden vernietigen.  Pleidooi voor een multipolaire wereld: Hij pleit voor een wereld van **autonome grootmachten* die hun eigen ruimtelijke ordening (land of zee) respecteren.  

Conclusie - "Land en Zee" is een provocatief werk dat de geopolitieke geschiedenis interpreteert via een existentiële lens. Schmitt benadrukt dat de menselijke cultuur en politiek onlosmakelijk verbonden zijn met de fysieke ruimte (land of zee) die ze bewonen. Zijn analyse blijft relevant in debatten over globalisering, soevereiniteit en de spanning tussen nationale identiteit en maritieme/economische globalisering. Critici wijzen echter op de *autoritaire ondertoon* van zijn denken en zijn latere betrokkenheid bij het naziregime" (bron: Mistral).

De vraag is hoe actueel het boek nog is. Een review stelt o.a. dat:

Zoals Minca en Rowan en de redactie van *Land en Zee* ons eraan herinneren, valt er veel ideologische bijbedoelingen en wrok te ontdekken in de boeken die hier worden besproken. Schmitt schreef ze immers tijdens de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog, en na het bevorderen van de opkomst van de nazi-partij was hij zelf ternauwernood ontsnapt aan een zuivering door de nazi’s. Al in de jaren 1930 had hij zijn pen gebruikt om de noodzaak van een *Führer* voor Duitsland te theoretiseren. Om politieke gunst te winnen, betoogde hij dat Joden een wortelloos volk waren dat niet in het Duitse *Volk* geïntegreerd kon worden.

Als jurist en conservatieve katholiek had hij veel dingen niet op prijs gesteld: politiek liberalisme, juridisch positivisme en protestantse landen zoals Engeland en de Verenigde Staten. Op een gegeven moment zegt hij in *Land en Zee* over de zestiende-eeuwse Engelsen: *“Ze namen allemaal deel aan het grote bedrijf van plundering. Honderden en duizenden Engelsen en Engelse vrouwen werden toen ‘kaper-kapitalisten’”* (p. 40). Hun nationale helden – de Drakes, de Raleighs, de Morgans en de Killigrews – waren allemaal roofdieren.

In hun actuele hoofdstuk *“De terugkeer van Carl Schmitt”* bespreken Minca en Rowan het merkwaardige feit dat zowel de politieke linker- als rechterflank op het continent Schmitt hebben omarmd als een centrale denker in de politieke filosofie, met name op gebieden als de crisis van het liberalisme, de crisis van politieke vertegenwoordiging, postmodern recht, besluitvaardigheid en de ruimtelijke implicaties van historische revoluties. Minca en Rowan bieden ook een uitgebreide bibliografie van secundaire bronnen over Schmitt, die laat zien hoe vitaal en controversieel zijn terugkeer is geweest (bron: William Boelhower, https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/2325548X.2019.1650558).

 

Schmitt werd geïnspireerd door Hendrik van Loon die het boek,  Het verhaal van de mens (the story of mankind) schreef.

Hij werkt zijn tekst uit rond sleutelfiguren, die in de bijlage opgenomen zijn met een korte omschrijving. Dat zijn deze: agrippa, alexander vi-(1431-1503), anaximenes of miletus-(5507-480bc), anthony, aphrodite, aristarchus of samos-(310-2308c), bacon, bruno, burke, byron, cabral, caesar, cecil, charlemagne-(742-814), clerk of eldin, columbus, cook, copernicus, cromwell, disraeli, drake, elizabeth tudor-(1533-1603), eratosthenes-(2847-1927 bc), fleury, galileo galilei-(1564-1642), goethe, grillparzer, hagedorn, hakluyt, hawkins, heine, henry iv-(1553-1610), heraclitus of ephesus-(5407-4807 bc), hero of alexandria-(ist c., hoste, joan of arc-(1412-1431), kapp, kepler, killigrews, krupp, linne, louis xiv-(1638-1715), luther, mahan, melville, michelet, morus, musset, napoleon bonaparte-(1769-1821), nero-(37-68 ad), newion, nicephorus ii phocas-(9132-969) byzantine general and emperor of the eastern roman empire between 963 and 969., octavian augustus-(63 bc-14 ad), oken, philip ii-(1527-1598), raleigh, rudolph ii habsburg-(1532-1612), schiller, seneca, stevenson, strabo-(587 bc-257 ad), thales of miletus, tirpitz, toscanelli, vitoria, voltaire, wagner, waltzemoller or waldseemiller, welser, william iii of orange-(1650-1702)

Bloemlezing.

• ... wijst op het misbruik door Hobbes van de mythische afbeelding van de leviathan, de gigantische vis of walvis als symbool van een aardse staatsorde ..., neemt hij het op zich om het symbool te redden en het in zijn oorspronkelijke element, de zee, te herstellen door het toe te passen. naar een politieke orde die zich heeft ontwikkeld onder omstandigheden van insulariteit, in actieve oppositie tegen welke aardse orde dan ook.
•  Het oorspronkelijke feit van de Britse verovering van de zeeën en de scheiding van land en zee moet in overweging worden genomen als men de diepgaande betekenis wil begrijpen van de beroemde slogans en stelregels die destijds zo vaak werden aangehaald, zoals bijvoorbeeld de uitspraak van Sir Walter Raleigh: Wie de zeeën controleert, controleert de wereldhandel. Wie de wereldhandel controleert, heeft alle schatten van de wereld in zijn bezit en in feite de hele wereld. 
• Niettemin, als we de vraag stellen of we hier te maken hebben met een werkelijk maritieme lotsbestemming met een echte keuze ten gunste van het zee-element, duurt het niet lang voordat we ons de kleinheid realiseren van een maritieme macht die beperkt is tot het Adriatische en het Middellandse-Zeebekken alleen, in een tijd waarin de enorme uitgestrektheid van de oceanen van de wereld werd opengegooid.
• Voorlopig lijkt het universalisme dat geen stevige, ondoordringbare interstatelijke grenzen temmen in de grens van de territoriale soevereiniteit, ondanks de VN in de tegenovergestelde richting, zoals de muur die de Amerikaanse regering langs de grens met Meio heeft opgesteld en de grote belangstelling van China voor onderzeeërs en heyy nieuwe raketten.
• Alles wat de anglofielen tussen de achttiende en de twintigste eeuw in Engeland bewonderden, had Venetië al beroemd gemaakt de grote rijkdom de diplomatieke superioriteit waarmee de maritieme macht de rivaliteit tussen de continentale machten uitbuitte en anderen haar oorlogen liet voeren het aristocratische regeringssysteem dat de problemen van de interne politieke orde lijkt te hebben opgelost de verdraagzaamheid van filosofische en religieuze opvattingen het asiel uitgebreid tot de politieke emigratie en de ideeën van onafhankelijkheid
•   17 De zestiende eeuw was ook getuige van de verschijning van een nieuw oorlogsschip, dat een nieuwe fase markeert in de oorlogsvoering op zee: een zeilschip uitgerust met kanonnen die salvo's op de vijand afvuurden
• Laten we ons even de omgekeerde hypothese voorstellen: een gigantisch landdier dat door kieuwen ademt. Het grootste en sterkste zeedier dat de wereldzeeën van de Noordpool naar de Zuidpool oversteekt, ademt door de longen en brengt zijn jongen levendbarend ter wereld als zoogdier in dit maritieme medium. Het is geen amfibie, maar een echt zoogdier dat een vis is vanwege zijn biosfeer.
•  Het is waar dat koningin Elizabeth doorgaat voor de grote grondlegger van de Engelse maritieme suprematie, en zij verdient die naam zeker, zij was het immers die het pad van de vijandelijkheden tegen Spanje, de katholieke wereldmacht, insloeg.
• Zo zouden zij de frontlinie van de wereldgeschiedenis vormen aan de kant van het mondiale protestantisme en tegen het mondiale katholicisme van die tijd
• Zo veranderde de strijd om het eigendom van de nieuwe Aarde in een strijd tussen Reformatie en Contrareformatie tussen het wereldkatholicisme van de Spanjaarden en het wereldprotestantisme van de hugenoten, de Nederlanders en de Engelsen.
• In deze context wordt de Britse hegemonie van de zeeën een nieuw moment in de geschiedenis van de wereld, een herinnering aan het verleden die Carl Schmitt de moeite waard vindt om in herinnering te brengen vanwege het licht dat het werpt op het actiepotentieel dat bestaat in de relatie tussen mm en de ruimte, gegeven andere factoren zoals vooruitzichten en stimulansen, voordat het zijn betekenis verliest omdat land en zee niet langer als twee antagonistische media worden beschouwd.
• Die fase van onderzoek op het gebied van het internationaal recht had hem geleid tot de analyse van de staatssoevereiniteit in relatie tot geofysica en geopolitiek, de vrijheid van de zeeën en het idee van de invloedssfeer in relatie tot de Monroe-doctrine en de veranderingen die deze had ondergaan door het bedenken van een nieuwe term Grossraum, ruwweg vertaald als grote ruimte, maar die hij later liet vallen als ontoereikend en de verheerlijking van de vooruitzichten waarmee naties worden geconfronteerd door het openen van de lucht.
• Het idee van God, de wet en de wereld, het besef van de wenselijke loop van de wereldgeschiedenis, kenmerkend voor zulke hoogbegaafde persoonlijkheden als Thomas Morus, kardinaal Wolsey of Francis Bacon, waren niet moderner dan die welke gedeeld werden door de meeste politici en diplomaten van enig ander Europees land dat betrokken was bij de hoge politiek.
•   3 De wereldgeschiedenis is de geschiedenis van de oorlogen gevoerd door maritieme machten tegen land- of continentale machten en door landmachtenwaren tegen zee- of maritieme machten
• Onze eigen representatie van tijd en ruimte, die we hebben geërfd van onze aardse omgeving, leek voor die mensen net zo vreemd en onbegrijpelijk als de wereld van die echte maritieme volkeren voor ons is.
• De belangrijkste reden ligt in het feit dat Duitsland in die periode teruggedrongen zou worden van de Europese verovering van de Nieuwe Wereld en dat het uiteindelijk van buitenaf in de wereldwijde confrontatie tussen de westerse veroveringsmachten zou worden geduwd.
• Ze was een eiland toen de Kelten haar koloniseerden en daarna, toen ze door Caesar voor Rome werd veroverd, was ze een eiland ten tijde van de Normandische verovering in 1066 en later tijdens het leven van Jeanne d'Arc in 1431, toen de Engelsen een groot deel van Frankrijk bezetten.
• Desalniettemin ging de wereld door met het organiseren van zichzelf. De scheepsbouwtechnologie en navigatietechnieken bleven zich ontwikkelen en werden steeds wetenschappelijker, terwijl piraterij, zoals een Engelse marine-expert zou zeggen, een pre-wetenschappelijke fase van de maritieme wereld was.
• Elke keer dat de krachten van de geschiedenis een nieuwe breuk veroorzaken, brengt de golf van nu-energieën nieuwe landen en nieuwe zeeën in het gezichtsveld van het menselijk bewustzijn. De ruimtes van het historische bestaan ondergaan een overeenkomstige verandering.
• Zichzelf beperken tot de praktijk van de maritieme navigatie en een beschaving opbouwen door een gunstige kustpositie te exploiteren, is heel iets anders dan het hele historische en collectieve bestaan van een volk van het land naar de zee omkeren.
•  Drie historische voorbeelden zullen dit algemene fenomeen snel duidelijk maken: de gevolgen van de veroveringen van Alexander de Grote in het Romeinse Rijk in de eerste eeuw van onze jaartelling en de impact van de kruistochten op de ontwikkeling van Europa.
• Maar om het te verdienen een eiland te worden genoemd in de betekenis die aan dat woord in de zin wordt gegeven, Engeland is een eiland, moest ze eerst de vervoerder en het brandpunt worden van de elementaire overgang van land naar volle zee en alle maritieme golven erven die in die periode vrijkwamen.
• Vandaar dat er nieuwe ter Ia verschijnen naast nieuwe dimensies van politieke en historische activiteit, nieuwe wetenschappen, nieuwe sociale systemen, naties worden geboren of herboren
• Desgevraagd antwoordden de wetenschappers dat de wiskundige ruimte geheel anders is dan de ruimte van een elektromagnetisch veld en dat laatstgenoemde op zijn beurt weer geheel anders is dan de ruimte zoals die in de psychologie of in de biologie wordt begrepen.
• Tegelijkertijd werd de grote zeemacht de grote technische macht en leek de wereldheerschappij 
• Likavise: het is alleen binnen het raamwerk van een mythe dat hij de vier wemogonische elementen water, aarde, lucht en vuur naast de twee omgevingselementen land en zee door elkaar en zonder straffeloosheid kan gebruiken, en bovendien zijn toevlucht kan nemen tot mythen om de algemene mythe te valideren, namelijk die van de nieuwe ruimte, het uiteindelijke doel van zijn onderneming.
• U begrijpt nu misschien de reden waarom dichters, natuurfilosofen en wetenschappers de oorsprong van al het leven in water zoeken en waarom Goethe deze plechtige verzen schreef Alles wordt uit water geboren Alles wordt bewaard door water Oceaan breng ons uw eeuwige heerschappij Het is aan Thales van Milete, een Griekse natuuronderzoeker en filosoof van ongeveer 500 vóór onze jaartelling, aan wie in het algemeen de stelling wordt toegeschreven van de aquatische oorsprong van al het leven
• Maar er was meer aan de hand, waarvan de volledige dimensie pas duidelijk wordt als we ook hier aandacht besteden aan de tegenstelling tussen de elementen en aan de gelijktijdige breuk tussen de wereld op volle zee enerzijds en de landgebonden wereld anderzijds.
• Wat betreft het oude eiland dat te klein werd en het hele complex voortkwam uit zijn zee- en wereldmacht, ze moesten aan het nieuwe eiland worden vastgehaakt en als door een gigantische trawler worden voortgetrokken.
• Elektrische energie, de vliegtuigradio, zorgde allemaal voor zo'n verwarring in de bestaande opvattingen over ruimte dat het gemakkelijk kon worden beschouwd als bewijs van een nieuwe fase in de eerste ruimtelijke revolutie op de planeet of zelfs van het begin van een tweede ruimtelijke revolutie.
• Dat werd niet van toepassing geacht in het geval van een wereldheerschappij die gebouwd was op een maritiem bestaan, afgesneden van het land en dat alle oceanen van de wereld omvatte.
• In dit opzicht weet ik niet of hij officieel als juridisch deskundige betrokken was bij de voorbereidingen die leidden tot de internationale protocollen en overeenkomsten over de walvisvangst die zich in de jaren dertig over een heel decennium verspreidden, of dat het onderwerp zijn persoonlijke interesse wekte, wat alleen maar een extra stimulans had voor zijn onderzoek en zoektocht naar nieuwe concepten die op zijn beurt de relatie van de mens met zijn omgeving in de sociaal-politieke en ideologische context van die tijd nauwkeuriger zouden kunnen weergeven.
• Is het niet opmerkelijk dat een mens die aan de kust staat zijn ogen heel natuurlijk van het land naar de zee richt en niet andersom, dat wil zeggen van de zee naar het land.en vaak onbewuste herinneringen zijn water en de zee de mysterieuze en oorspronkelijke bron van al het leven
• In 1861 publiceerde eerstgenoemde een boek over de zee, dat een hymne is aan haar schoonheid en aan haar wereld van onontgonnen wonderen aan de rijkdommen van hele continenten die leven en bloeien ten koste van de zeebodems die de meedogenloze koning van deze wereld nog niet heeft veroverd of volledig heeft geëxploiteerd.
• Illustere wetenschappers zijn tot de conclusie gekomen dat er naast autochtone volkeren, dat wil zeggen mensen die op het land zijn geboren, ook autothalassische volkeren leefden, dat wil zeggen volkeren die uitsluitend door de zee zijn gevormd, volkeren die nooit aards zijn geweest en die maar één ding wisten over vast land, namelijk dat het de grenzen markeerde van hun strikt maritieme bestaan.
• De directeur van de Alexandrijnse Bibliotheek Eratosthenes 275-195 v.Chr. anticipeerde op het werk van Copernicus door de Ecuator correct te berekenen en door de bolvorm van de aarde wetenschappelijk aan te tonen. Ondanks dat was de Hellenistische wereld niet Gant genoeg om in staat te zijn zichzelf open te stellen voor een revolutie in de planetaire ruimte
• Hun heroïsche tijdperk duurde ongeveer anderhalve eeuw, van 1550 tot 1713, of anders gezegd, vanaf het begin van de strijd van de protestantse machten tegen de wereldmacht van het katholieke Spanje en tot aan de Vrede van Utrecht.
• Of Alle handel is wereldhandel. Alle wereldhandel is maritieme handel 
• De huidige vertaling is Ix van de tweede editie van het werk, dat de afsluiting markeert van een fase in Carl Schmitts analyse van de internationale betrekkingen door een imitatie en een uitdaging naar voren te brengen om te gaan nadenken over internationale betrekkingen in het licht van het nieuwe concept van ruimte, mogelijk gemaakt door de ongekende vooruitgang van de technologie.
• De elementaire tegenstelling tussen land en zee werd door de geschiedenis heen erkend en bijna tot het einde van de negentiende eeuw kregen de spanningen tussen Rusland en Engeland het populaire beeld van een handgemeen tussen een beer en een walvis.
•  Wat is een mythe? Ik herinner me dingen als mijn mensen, maar in dit specifieke geval lijkt het een uitdrukking van de collectieve mentaliteit van een bepaalde tijd over Engeland als zeemachthulp over de ruimte die tegenstellingen omvat die zowel structureel als ideëel zijn en deze met elkaar verzoenen en zo aanvaardbare ervaringen opleveren die anders onsamenhangend zouden zijn.
• Carl Schmitt gebruikt hun referentiekaders in zijn discussie over de ontwikkeling en evolutie van Wow, een politieke entiteit aan de kust, verbonden met een gesloten land, en van Engeland in de wijdere ruimte van de oceanen, in de evolutie waarvan het droge land bijna krimpt vanwege de opslag en oplaadbasis
• Geen enkele moderne scheikundige of natuurkundige zou durven stellen dat een van de vier elementen het enige echte element van de wereld is, zoals Thales van Milete met betrekking tot water Heraclitus van Efeze over vuur, Anaximenes van Milete met betrekking tot lucht en Empedocles van Agrigentum die de voorkeur gaf aan een combinatie van de vier.
• Slogans over vrijheid, zoals Alle wereldhandel is vrije uitwisseling, drukken het hoogtepunt uit van de maritieme en mondiale macht van Engeland
• In alle objectiviteit moet worden toegegeven dat het echte maritieme bestaan, dat het geheim van de Britse wereldmacht was geweest, destijds een klap in de kern kreeg.
•  Het is niet overdreven om te beweren dat alle lagen van de bevolking en alle bestaansvormen, alle uitingen van het creatieve genie van de mens, de kunsten, de wetenschap en de technologie, hun aandeel hebben gehad in het nieuwe idee van de ruimte.
•  Alle landen van Midden- en West-Europa hadden hun aandeel in het grote epos van de ontdekking van de nieuwe aarde dat leidde tot de overheersing van de wereld door de Europeanen
• Door zich af te wenden van vaste grond en te kiezen voor de zee werd een relatief klein eiland in het noordwesten van Europa geleidelijk het centrum van het 4 wereldrijk.
• Hun levensstijl en hun wereldbeschouwing 23 bieden ons een treffender en getrouwer beeld van de heersende lagen van die tijd en van de ware elite dan een groot aantal officiële documenten en diverse compilaties die te veel afhankelijk zijn van het officiële jargon en hun tijd.
•  Sinds de zestiende eeuw hadden de landen van continentaal Europa vormen van landoorlog uitgewerkt, gebaseerd op het idee dat oorlog een zaak van staat tot staat was.
• In de eerste eeuw van het Romeinse Rijk en vooral onder Nero werd het bewustzijn van een diepgaande mutatie sterk en dwingend dat men mag spreken van een revolutionaire transformatie van de ruimte, tenminste voor zover het de leidende intellectuelen betreft.
• Als gevolg hiervan krijgt de lezer, net als Anim Louise, geen pastiche van Van Loons boeken voorgeschoteld, maar iets heel buitengewoons en even veelbetekenends, namelijk een echte mythe over de maritieme orde en suprematie die Engeland, de walvis, een echte leviathan, gedurende zo'n tweeënhalve eeuw ging belichamen, een uniek fenomeen in de geschiedenis van de mensheid.
• Het idee dat de Engelse monarchen hadden over de wereld hOf het nu koningin Elizabeth was of de Stuarts James I en Charles I, evenals de Engelse staatslieden van die tijd, verschilden niet van die van de meeste van hun tijdgenoten
• Maar toen de Franse koning in 1672 Colbert, zijn grote minister van Handel en Marine, ontsloeg, werd de keuze voor het landelement onomkeerbaar.

--

2018/06/macht-in-termen-van-de-geografie-en