Je ziet mij nooit meer terug
Wie op zoek wil naar de essentie van een biografie, naar motieven, beweegredenen en drijfveren, mag denk ik de biografie van Sonja Barend niet overslaan. Maar zoals ik nu begrijp, is er geen biografie over haar geschreven. Vreemd lijkt me. Komt deze dan nog? In het nieuws is de aandacht voor haar overlijden meer dan gemiddeld.
Trouw schreef over de persoonlijke memoires van Sonja Barend, destijds:
"De vraag die Sonja Barend niet durfde te stellen.
... Duizenden vragen heeft ze gesteld. Ministers ontfutselde Sonja Barend informatie, maar ook pedofielen en werklozen gunden haar hun verhaal. Veertig televisiejaren lang, tot haar afscheid in 2006, doorgrondde de door Adriaan van Dis bekroonde 'koningin van de talkshow' vrijwel iedere gast die bij haar aan tafel schoof.
Toch vond ze niet alle antwoorden die ze zocht. In haar autobiografie 'Je ziet mij nooit meer terug', ... schrijft Barend over de grijze mist die haar familie omhult. Juist de vraag die de interviewster het allerliefste wilde stellen, kreeg ze niet over haar lippen. "Mamma, wat is er gebeurd met mijn vader?"
Als tienjarig meisje veranderde Sonja de Groot in Sonja Barend. Tijdens een plas op de wc ontdekte ze toevallig haar echte naam op de verjaardagskalender van haar moeders broer. Sonja Barend had geen broertjes maar halfbroers en geen rooms-katholieke vader maar een Joodse, die tijdens haar tweede levensjaar omkwam in vernietigingskamp Auschwitz.
Zoektocht zonder einde - Zonder opsmuk of emotie beschrijft Barend de sleutelscène van de tragiek die haar leven tot vandaag de dag stuurt. Althans, zoals haar moeder haar de summiere details rond haar dertiende uit de doeken deed. Het is 1942. Er werd aangebeld, moeder deed open. Twee Nederlandse mannen kwamen de trap op. Op de vraag of haar man thuis was, antwoordde mevrouw Barend 'Ja meneer'.
En weg was Sonja's vader, precies zoals de laatste woorden tegen zijn vrouw voorspelden: "Je ziet mij nooit meer terug." Had haar moeder niet moediger kunnen zijn, vraagt Barend zich af in haar memoires. Zou ze het zelf anders hebben aangepakt? En waarom raakte haar moeder minder dan een jaar nadat haar man was verdwenen zwanger van haar stiefvader? Talloze vragen dwalen rond in haar hoofd, het is een frustrerende zoektocht zonder einde. Want hoe streng ze zichzelf voor ieder bezoek ook moed insprak om vragen te stellen over het verleden, hield zowel Barend als haar moeder over de oorlog de kaken op elkaar.
... Ook journalist en presentator... bevroedde niet dat achter die vrolijke vrouw op tv, naar wie ze met veel bewondering gekeken heeft, zulke pijnlijke drijfveren schuilgingen. "Barend was juist een sterke interviewster omdat ze haar emoties niet schuwde, zo authentiek is. Zonder haar scherpte te verliezen, zette ze haar persoonlijkheid in om anderen verhalen te ontlokken."
De beweeggronden van haar gasten interesseerden haar ook...
.... "Samen met haar vaste eindredacteur en boezemvriendin Ellen Blazer, die eveneens een onthutsend oorlogsverleden had, was Barend de moedigste programmamaker van die generatie. Ze schuwde de controverse niet, iets waar haar familiegeschiedenis zeker een rol in heeft gespeeld."
"Barend streed altijd voor de belangen van minderheden... Ze was de spiegel van Nederland."
... Samen met Barend presenteerde Witteman van 1997 tot 2004 om en om het dagelijkse Vara-praatprogramma 'B&W', een afkorting voor Barend en Witteman. Hoewel haar werk in 'Je ziet mij nooit meer terug' voornamelijk in de schaduw blijft, haalt Barend in haar boek wel het 'B&W' aan, ze gaat terug naar het moment waarop ze beseft dat haar historie veel zwaarder op haar drukt dat ze tot dan toe vermoedde.
... Tot haar eigen verbazing beginnen Barends tranen te stromen, en het onbedaarlijke huilen houdt die dag niet meer op. Ze besluit af te zien van de presentatie, halsoverkop moet Witteman naar de studio komen om het die avond over te nemen" (bron: https://www.trouw.nl/nieuws/de-vraag-die-sonja-barend-niet-durfde-te-stellen~b8e86e6f/)
Reacties