Een filosofisch gesprek (#1)

Zo maar een gesprek over filosofie....

Waar begint zoiets en wat weet je na afloop nog, of beter gezegd, wat is blijven hangen?

Het begon met religie en filosofie op school. Dat is de laatste jaren sterk veranderd. Het was was hier (Spanje) verplicht, en dat is nu niet meer zo en al luisterend begrijp ik dat er steeds meer van het curriculum is afgesnoept. Het is niet zo dat links of rechts (politieke partij aan de macht) hun inhoudelijke invloed liet gelden, maar dat het algemeen het vak meer oppervlakkig werd gegeven. Delen die voorheen onderdeel waren zoals middeleeuwse filosofie vervielen in zijn geheel. Ook was filosofie een breed vak dat ook psychologie omvatte. Dat werd steeds enger.

Over religie weet ik niet goed meer wat we bespraken. Later kwam het onderwerp terug in relatie met Max Weber waar het protestante geloof heeft bijgedragen aan een werkethiek - om religieuze redenen [...]. De VS is sterk religieus. In mijn ontdekkingstocht denk ik dat het te maken heeft met ondernemerschap en groepsgevoel. Religie en kerkgemeenschappen passen goed bij de Amerikaanse cultuurwaar lidmaatschap een functie heeft. Ook is de gemeenschap de eerste groep waar producten verkocht of marketing gedaan kan worden.

Op het eind leer ik dat Leibniz een van de meest omvattende filosofen was in Duitsland, voordat het vak steeds meer gefragmenteerd werd. [Dus lees Leibniz wanneer je een brede basis van filosofie wil vinden.] Ook was Leibniz vermogend in tegenstelling to Spinoza met wie hij een contacten onderhield die minder bedeeld was. In Nederland zijn filosofen vaak geschoold vanuit een specifieke filosoof waar ze op gepromoveerd zijn (Foucault, Ortega) en dat schijnt vaker voor te komen in het academische metier. En.. Leibniz was anders dan Hegel een wetenschapper (sterk op wiskundige vlak).

Is er nu meer onzekerheid dan vroeger - is een vraag die mij bezighoudt? Misschien meer dan in onze tijd (zeg maar de Boomer-generatie) maar minder of evenveel als de oorlogsgeneratie, of in Spanje in de burgeroorlog. 

Filosofie gaat om het stellen van vragen, die niet altijd beantwoord hoeven te worden. En om duiding. Concepten aandragen. Over Thomas van Aquino leer ik over ante res, en res en post res. Ik zoek het terug op Wikipedia en kom bij: 

• Hier stonden realisten tegenover nominalisten, waarbij de eersten stelden dat algemene begrippen in zichzelf bestaan voor de dingen (universalia ante res), terwijl de laatsten stelden dat deze slechts namen zijn en dus pas na de dingen bestaan (universalia post res), geconstrueerd door mensen (universaliënstrijd).

Over Ortega stuiten we op het individu en de massa, over de appel en perspectief dat iedere student in de zaal de appel die hij vasthoudt van een ander perspectief ziet en mogelijk in een andere kleur. En ... Ortega kan goed verwoorden, van hem was het maxima, dat helderheid / duidelijkheid de handtekening van de filosoof was [claridad es cortesía del filósofo.]

Over Chomsky hebben we het kort over taal en taalfilosofie in het algemeen: dat in feite elk filosofisch probleem een taalprobleem is.

Mijn gesprekspartner heeft geen echte voorkeur voor een bepaalde filosoof, maar valt wel regelmatig terug op Nietzsche omdat hij vernieuwend was.

Ik kom met mijn stokpaardje dat dat mogelijk te maken heeft met zijn achtergrond (filoloog) net als Aristoteles in feite een bioloog was, en daarmee anders naar de dingen keek dan Plato.

En wat nog meer? Fragmenten over Kant en deugden, het vluchtig aanraken van thema's. Ontologie, het werkwoord "zijn" dat een hulpwerkwoord is anders dan kijken, doen of rennen, maar toch zo'n grote invloed heeft gehad, alles is "zijn" en ontologie... Essentie.

--

2024/02/filosofie-op-school-descartes