Positionaliteit
Positionaliteit is een begrip dat steeds meer gebruikt wordt in de academische wereld. De vraag van, "wat is jouw standpunt," met daarin impliciet de positie in het professionele speelveld. [Op dit moment lees over een filosoof en zijn gedachtegoed waarin hij zegt: "ik ben ik en mijn omstandigheden." Dat is nog geen positionaliteit, trouwens.]
... AI*** leert me, dat:
Positionaliteit is een concept dat vaak wordt besproken in de sociale wetenschappen, geesteswetenschappen en kwalitatief onderzoek. Het verwijst naar het idee dat iemands sociale, culturele en persoonlijke achtergrond hun perspectief, interpretaties en interacties met de wereld beïnvloedt. Dit omvat factoren zoals ras, geslacht, klasse, seksuele geaardheid, handicap en andere aspecten van identiteit. Het begrijpen van positionaliteit is om verschillende redenen cruciaal:
2. **Machtsdynamiek**: Positionaliteit houdt ook het herkennen van machtsdynamiek in sociale interacties in. De positie van een onderzoeker in termen van sociale status, institutionele verbondenheid of culturele achtergrond kan bijvoorbeeld van invloed zijn op hoe hij wordt waargenomen en hoe hij met onderzoeksdeelnemers omgaat.
3. **Intersectionaliteit**: Positionaliteit is vaak verweven met intersectionaliteit, waarbij wordt erkend dat individuen meerdere en elkaar kruisende vormen van discriminatie en privileges ervaren op basis van hun verschillende sociale identiteiten.
4. **Ethische overwegingen**: Het begrijpen van positionaliteit is essentieel voor ethische onderzoekspraktijken. Het helpt ervoor te zorgen dat onderzoek wordt uitgevoerd op een manier die de waardigheid en autonomie van de deelnemers respecteert, en dat kwetsbare bevolkingsgroepen worden uitgebuit of geschaad.
In praktische termen kan het aanpakken van positionaliteit het volgende inhouden:
- **Participatieve methoden**: het betrekken van deelnemers bij het onderzoeksproces kan ertoe bijdragen dat hun stemmen en perspectieven adequaat worden vertegenwoordigd.
- **Kritische analyse**: het voortdurend in vraag stellen en bekritiseren van de eigen aannames en vooroordelen, evenals die aanwezig in de bredere sociale en academische context.
Positionaliteit is een dynamisch en evoluerend concept, en het belang ervan wordt erkend op verschillende gebieden, waaronder onderwijs, psychologie, sociologie en antropologie. De term 'positionaliteit' is in verschillende vormen en contexten gebruikt binnen de academische en sociaalwetenschappelijke literatuur, maar kent geen enkele, universeel erkende initiator. Het concept van positionaliteit is geëvolueerd door het werk van veel wetenschappers die het idee hebben onderzocht dat iemands sociale, culturele en persoonlijke achtergrond hun perspectief en interacties beïnvloedt. Enkele sleutelfiguren en werken die aanzienlijk hebben bijgedragen aan de ontwikkeling en popularisering van het concept zijn onder meer:
2. **Paula Gunn Allen**: Haar werk over Indiaanse literatuur en culturele studies heeft het belang benadrukt van het erkennen van de positionaliteit van inheemse stemmen binnen academische en culturele discoursen.
3. **Patricia Hill Collins**: Haar boek "Black Feminist Thought: Knowledge, Consciousness, and the Politics of Empowerment" (1990) bespreekt het concept van de standpunttheorie, dat nauw verwant is aan positionaliteit. Ze stelt dat iemands sociale positie zijn kennis en perspectief beïnvloedt.
4. **Donna Haraway**: Haar essay "Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and the Privilege of Partial Perspective" (1988) onderzoekt het idee dat kennis altijd gesitueerd en gedeeltelijk is, beïnvloed door de positie van de kenner.
5. **Kimberlé Crenshaw**: Haar werk over intersectionaliteit heeft ook bijgedragen aan het begrip van positionaliteit door te benadrukken hoe meerdere aspecten van identiteit elkaar kruisen om iemands ervaringen en perspectieven vorm te geven.
Hoewel deze academici en vele anderen hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het concept van positionaliteit, wordt dit niet aan één individu toegeschreven. In plaats daarvan is het ontstaan door een collectieve inspanning binnen verschillende academische disciplines. Het verband tussen geluk en positionaliteit kan worden gezien als een voorbeeld van menselijke irrationaliteit en verrast vaak degenen die niet bekend zijn met de empirische literatuur.
Maar het is noch irrationeel, noch verrassend als we bedenken hoe niet alleen onze psychologie, maar ook onze sociale realiteit door vergelijking diepgaand wordt gevormd...
In de filosofie van afgunst (Sara Protasi) lees ik dat, ... vrijwel alles dat er toe doet, dat gebaseerd is op interpersoonlijke vergelijkingen, en in veel gevallen is het strikt afhankelijk van iemands positie op die vergelijkingsschalen*. Maar ook in andere werken komt het begrip voor en geeft het context:
- Er bestaan dus ‘relaties van homologie’ of correspondentie tussen posities in een veld en posities in de grotere sociale ruimte, en deze positionaliteit is gekoppeld aan de strijd om culturele definities: verschillend gepositioneerde actoren worstelen met elkaar.
Ergens anders lees ik: De logica van een hele situatie kan alleen worden ontcijferd door degenen die er vanuit een specifieke invalshoek mee te maken hebben, aangezien zij deze kennis het meest nodig hebben voor de doeleinden van de emancipatie. Ze zijn, zoals we zeggen, in een positie om te weten, een alledaagse uitdrukking die ontkent dat positionaliteit noodzakelijkerwijs in strijd is met de waarheid.
En,
In of op het niveau van 300 [de bewustzijnsniveaus waarover DH theoriseert] wordt de politiek de hoop op menselijke redding, en oorlogen worden uitgevochten over politieke ideologieën, labels en slogan, met hun afbraak van de waarde van individueel menselijk leven. 'Slechte' mensen worden door de guillotine en de elektrische stoel geëlimineerd of in gevangenissen gezet. Op dit niveau is er een dualistische bezorgdheid met het beperkte gebied van 'goed' tegenover 'fout', met zijn ingeboren blindheid voor de positionaliteit die een dergelijke dichotomie creëert. De lagere niveaus leven in een chaotische wereld omdat definities van goed of fout variëren van moment tot moment, van cultuur tot cultuur, en binnen de cultuur zelf, afhankelijk van onderwijs, IQ, sociale normen of geografische locatie (The Eye of the I, David Hawkins).
- locationality
- placement
- anthropological objectivity
- indexicality
- relationality
- interpretive flexibility
- participant observation
- contextual understanding
- hermeneutic circle
- situated knowledge
- epistemological humility
- cultural relativism
- emic perspective
- etic perspective
- multivocality
- reflexive engagement
- dialogical approach
- critical self-awareness
- ethnographic reflexivity
- reflexive ethnography
- referentiality
- ...
Reacties