Voor en na "Multatuli"

-

In 2002 heb ik dit artikel* uit het NRC bewaard. 

Hij heeft niet te klagen - Multatuli grossierde in pakken van Sjaalman, maar zijn elegantste maatwerk was `Max Havelaar', stelt Pieter Steinz halverwege zijn stoomcursus wereldliteratuur... 

Zelf heb ik geen toegang meer tot het artikel, maar het gaat me om het patroon waar een bekende canonieke schrijver geportretteerd wordt in de structuur van de literatuurgeschiedenis.

Dat ziet er zo uit (afbeelding).

Via een scan kom je op deze tekstuitleg bij het patroon:
INVLOED OP MULTATULI 
  • De Duitse romantiek van Goethe (Die Leiden des jungen Werthers, 1778) en de dichter Heinrich Heine 
  • De vormexperimenten en het sentimentalisme van' Laurence Sterne (A Sentimental Journey, 1768), naar wie de romantische volontair Stern in de Havelaar is genoemd 
  • De natuurlyriek van Bernardin de St Pierre, wiens Paul et Virginie (1777) 'Saïdjah en Adinda' inspireerde 
  • De gedichten en verhalen van Willem Bilderdijk (1756-1831), op de grens van romantiek en realisme 
  • De verhalen uit Camera obscura (1839) van Hildebrand, met daarin o.m. Nurks, een favoriet personage van Multatuli dat hem inspireerde tot Droogstoppel 
  • De sociaal bewogen romans van Eugène Sue (Les mystères de Paris, 1843) 
  • Harriet Beecher Stowe: Uncle Tom's Cabin (1852); tendensroman tegen de slavernij 

FICTIE VAN MULTATULI 
  • De eerloze (1849); autobiografisch liefdesdrama dat door Multatuli omschreven werd als 'opgewarmde comédie larmoyante' 
  • Multatuli. Max Havelaar of de koffieveilingen Nederlandse Handel Maatschappij (1860). Een aanklacht tegen misstanden in Nederlands-Indië, verpakt in een dubbele raamvertelling met verhalende zijsprongen, en met als belangrijkste vertellers: de kleinburger-koopman Droogstoppel en de romanticus Stern 
  • Minnebrieven (1871); briefroman over een driehoeksverhouding bevat ook sprookjes en (Indische) politieke geschiedenissen 
  • Millioenen-studiën (1873); boek over gokken leest als een pak van Sjaalman 
  • IDEËN (1862-1877) 
  • Vorstenschool; toneelpleidooi voor verlicht koningschap 
  • Woutertje Pieterse; dromerig jongetje groeit op temidden van schoolmeesters en kleinburgers 

WAT TE LEZEN NA 'MAX HAVELAAR'? 

  • (TE) GROOTS LEVENDE IDEALISTEN 
    • Cervantes: Don Quichot (1605); Avonturen van een idealist met wie Multatuli zich identificeerde 
    • Gustave Flaubert: L'éducation sentimentale (1867, De leerschool der liefde); een jongen wil passie om aan zijn saaie leven te ontsnappen 
    • Thomas Rosenboom: Publieke werken (1999); een provincie-apotheker en een vioolbouwer hebben het beste met de mensheid voor 
  • POLITIEK GEËNGAGEERDE ROMANS 
    • Émile Zola: Germinal (1885); hemeltergende ... gevolgen van een mijnstaking in Noord-Frankrijk 
    • John Steinbeck: The Grapes of Wrath (1939); het lot van midden-westerse migranten in Californië 
    • Louis Paul Boon: Pieter Daens (1971); Aalster textielarbeiders vechten tegen armoe en onrecht 
  • HUMORISTISCHE ROMANTIEK 
    • Nikolaj Gogol: Dode zielen (1842); een zwendelaar reist door Rusland met een slim plan 
    • Charles Dickens: The Pickwick Papers (1837); losse avonturen van komische types geven beeld 
    • van 'merry old England'e ye 
    • Gerard Reve: Tien vrolijke verhalen (1961); tien zwartgallig-romantische verhalen 
  • 'LEVEND HOLLANDS' (NAZATEN VAN MULTATULI) 
    • Nescio: De uitvreter/Titaantjes/Dichtertje (1918); revolutionair gespelde romantiek in dagelijkse taal 
    • Remco Campert: Liefdes schijnbewegingen (1963); onderschatte love story van de meester van de ironische souplesse 
    • Arnon Grunberg: Blauwe maandagen (1992); joods-Amsterdamse jongen met problemen in de liefde stort zijn hart uit 

Ik ben benieuwd welke literatuur-kenner, literatuur-criticus dit model (heeft) gebruikt.


--

* - (bron: nrc, NRC Handelsblad 290602, https://www.nrc.nl/nieuws/2002/06/29/hij-heeft-niet-te-klagen-7596215-a702762)


Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Het grootste bordeel van Europa

-
De rituelen rond dood, sex en geboorte vertellen veel over een land. 1 November was het Allerheiligen en wanneer je dan in Spanje langs een begraafplaats rijdt merk je hoe belangrijk het is om eer te betuigen aan overledenen. Ieder land heeft zo zijn eigenheden. De Amsterdamse Wallen zijn wereldberoemd, maar toch blijkt in Spanje het grootste bordeel van Europa rijk te zijn. Ook hier geldt de marketingwijsheid: locatie, locatie en locatie: het betreffende bordeel ligt op de grens van Spanje en Frankrijk. Spanjaarden zijn in Europa de grootste hoerenlopers. 39 procent van de mannen heeft wel eens betaald voor seks, blijkt uit onderzoek van Apramp, de Spaanse associatie voor re-integratie van prostituees. De afstand tot de nummer twee, Zwitserland (19 procent) en Nederland (14 procent), is groot. Een deel van de verklaring ligt in het feit dat de machtspositie van de man in Spanje nog altijd onaangetast is. Maar misschien ligt het meer aan het feit dat in Spanje prostitutie legaal...
Read more »

Typisch Spaans: Balay

-
Afbeelding
Balay is een Spaanse fabrikant van huishoudelijke apparaten. Het bedrijf is opgericht in Zaragoza en staat symbool voor de Spaanse trots, maar geeft ook een indicatie van de Spaanse industriële structuur, vooral als we die vergelijken met de architectuur van de Nederlandse economische. In Nederland fabriceert men relatief veel minder dan in Spanje waar nog autoproductiebedrijven bestaan. Spanje fabriceert zelfs onderdelen voor de Airbus (in de buurt van Sevilla) en Spanje heeft dus nog een eigen traditionele apparatenfabrikant terwijl "ons" Philips daar al lang geleden van afgestapt is in haar zoektocht naar hoge marges. Het bedrijf is inmiddels niet meer in Spaanse handen, maar opgegaan in de joint venture tussen Bosch en Siemens (BSH). Toch is het merk een bekende in de Spaanse huishouding. De laatste tv-reclame van het bedrijf gaat in op het leven van een oud-medewerker die ontvangen wordt in het bedrijf en wordt rondgeleid in de nieuwe productielijn. Zijn dochter hee...
Read more »

Wat doet een Chief Economist - Officer?

-
Afbeelding
Wat doet een hoofd econoom precies, de Chief Economist? Wat is zijn positie binnen een bedrijf en hoe ziet zijn productieve profiel eruit? En waarom is dit belangrijk? De motivatie van deze post heb ik van de Rabo en zijn hoofdeconoom, Wim Boonstra. Deze heeft aan de ene kant een publieke rol (het presenteren en verspreiden van zijn / de rabobank opinie). Maar hij heeft ook een rol die puur intern-organisatorisch is. In de organisatiestructuur is het niet duidelijk waar deze functie onder valt. Wat opvalt is dat de Outlook 2012 (How resilient is the economy?) van de Rabo ondertekend wordt door de bestuursvoorzitter Piet Moerland. Boonstra is in het artikel een van de 15 auteurs en één van de vier editors (editing). Staat de opinie van de hoofd-econoom gelijk met (of model voor) de opinie van de Rabo? Het aardige van de Rabobank is dat deze in zekere vorm model staat voor de cooperatieve Europese unie. Boonstra zegt in een interview "dat de lokale banken ook geen obligatieleni...
Read more »