Het nieuws in (november) 2025

Hallucineren* is verkozen tot het woord van het jaar 2025. Dat werd onlangs (half december) bekend gemaakt. In januari zette Apple haar AI dienst offline omdat het aan het hallucineren was gelagen:

• Na reeks blunders schakelt Apple zijn hallucinerende AI-dienst tijdelijk uit (nrc, 18 jan 25)

Ook een high profile zaak waarin Ai een rol speelt komt in het nieuws (jui). Maar hallucineren komt ook in het gewone taalgebruik voor, bij sport (en spel) bijvoorbeeld:

• Opnieuw stuiten Barce­lona en Inter op elkaar net als 15 jaar geleden: ‘Het was hallucinant’
• Eurovision viewers stunned by Liam Payne doppelganger Luca Hänni: ‘Thought I was hallucinating’

Hallucineren is dus een woord uit de normale werkelijkheid gericht op geestesziektes, dat gebruikt werd om de foutieve werking van AI-agenten te schetsen. Hallucineren is waneer een AI-agent zelf teksten verzint wanneer er gaten zitten in de informatie voor het juiste antwoord.

Dat was 2025 in zijn geheel. In november was het nieuws als volgt. 

• daghoroscoop november, storm conall, nederland hongarije, live kabinetsformatie, black friday, zwarte piet, polen nederland
• atp finals, nederland litouwen, rafael nadal (afscheidsduel), mike tyson, aantrekkelijkste woonplaatsen, lake city, joost prinsen*, fossiele brandstoffen, achahbar, verkenner koolmees, hans wijers,  doorsnee inkomen, amerikaanse verkiezingen
• impact award, uber eats, wouter koolmees, oranje international, wint trends, live verkiezingsuitslag, universiteit twente, martin bosma, nederland wegens, wijers, 
• zeerijp, netflix verhoogt, conall, nikki haley, cum laude, jumbo visma, marc overmars, esmah lahlah, stranger things, vallende sterren, grootste talent, matt gaetz, feeks, buma
• ...
  
  
• gestolen sculptuur, winst trump, gezondste stad, fred grim, finale davis, duitse grenscontroles, aantal abortussen, wta finals, guess who, lukoil, maccabi supporters, 
• marjorie taylor (Marjorie Taylor Greene verlaat Huis van Afgevaar­dig­den na ruzie Trump)
• live schaatsen, live oranje, live geweld, live davis, britse trein, nucw, oranje plaatst, minister paul, staatssecretaris achahbar, militaire operatie, jongste burgemeester, informateur wijers
• john cleese (Afscheidstour nog een keer naar Nederland)
• vanaf komend, salt lake (Femke Kok heeft zondag een wereldrecord geschaatst op de 500 meter. De wereldkampioene kwam bij de World Cup in Salt Lake City tot een tijd van 36,09 en reed het twaalf jaar oude wereldrecord van de Zuid-Koreaanse Lee Sang-hwa (36,36) uit de boeken)
• burgemeester terneuzen, chanoekaconcert, jean king, idsinga, quincy jones, james watson, openluchtmuseum stopt, russische raketten, russische troepen, wint boekenbon, shakhtar, pietje paniek, prinses beatrix, prophet song, oranje bal, staatssecretaris idsinga, z digital, klonk nederland, kopt raak, levert nederland, gokschandaal, langste shutdown, viola holt, intocht, hiv diagnoses, jan roos, nederland agressieland, minister karremans, sybrand buma, suriname viert, supermaan, nederlandse tennissers, fotonische chips, nigerianen, nexperia soap, medisch centrum, amsterdam premier, afghaanse ambassadebewakers, aandeelhouders tesla, china beschuldigt, cup finals, aantal schademeldingen, apple intelligence, vanaf december, yerseke, georgië wint, flinke winst, zeker twintig, treinverkeer midden, vrachtvliegtuig stort, nexperia conflict, aantal banen, ondersteund, groot feest, probeerde verkiezingen, zandschulp nunl, zeer zware, wieke kaptein, la carte, scherpt asielbeleid, aantal slachtoffers, nederland opgerold, 
• buitenlands trollenleger
• 25 nov 2025. Via meer dan 550 nepaccounts op X is rond de Tweede Kamerverkiezingen geprobeerd het politieke debat te beïnvloeden. De profielen, voornamelijk aangestuurd vanuit West-Afrika, herplaatsten berichten. Vooral uiterst rechtse en anti-institutionele boodschappen kregen zo een groter bereik (Vk.nl)
• Wat je moet weten over het "Russische trollenleger" dat 'de ... 26 nov 2025. Buitenlands trollenleger probeerde verkiezingen Nederland te beïnvloeden, vooral FVD'ers De Vos en Baudet ondersteund, kopt de Volkskrant (NineforNews).
• israël lijkt, storm bert, warmste november, grootste flat, antipersoonsmijnen, caseware nederland, championship finals, nederland kwalificeert, nederlandse atleet, nvidia overtreft, wk loting, investeringen ver, cordon sanitaire, bijna vijftig, man doodgeschoten, maccabi fans, nsc congres, simone biles, fatbikes nederland, pelé, wint booker, geweld amsterdam, internationale troepenmacht, festival le, sjachtar, couhaib driouech, familieomstandigheden, gezond leven, wit russische, vrijdag november, poetin dreigt, eu begrotingsrichtlijnen, bissau, polymarket, greene verlaat, vragen stellen, noorden nederland, lee gl, sepp kuss, players championship,
•  
  
  pleegkinderen, hete adem, armeense mikael, arme mensen, herzegovina nederland, bbc baas, donny m, hugo brandt, jeroen pauw, centrales, funcaps, vliegverkeer eindhoven, oranje speelt, ruud lubbers, live amerikaanse, bataclan, ai bubbel, aankomend president, louisville, tv icoon, vlaardingse pleegouders, viaplay nederland, middelharnis, zwarte soldaten, b nrc, millie bobby, koepjansk, amnestiewet, tamelijk onbeduidende, hongaarse assistent, bondscoach koeman, koolmees spreekt, mist cruciaal, vincent croiset, bokspartij, dick cheney, bezorgde burgers, kim lian, heel hoog, joe speedboot, body shop, duitsland wacht, kippen gedood, nagano, cruciaal duel, scarlett johansson, ontvangen israëlische, johan neeskens, duitse bergbeklimmers, d loopt, recordaantal vrouwen (Recordaantal vrouwen in DeMedia100, Eva Jinek is de invloedrijkste), economie stemde, den broeck, dutch podcast, boris johnson, sahra wagenknecht, kwalificatie oranje, angela merkel, trumps campagne, wedstrijd ajax, meest circulaire, braziliaanse politie, 

* - https://www.avrotros.nl/archive/speciale-kerstuitzending-volle-zalen-met-joost-prinsen~4v1ha0t6/

--
2025/12/het-nieuws-in-oktober-2025

- 6 jan 26: AI hallucineert ook taalkundig (Trouw)

En, als uitleg:

De kern van hun betoog is dat hallucinaties niet alleen “bugs” zijn, maar statistisch gezien grotendeels onvermijdelijke consequenties van de manier waarop taalmodellen worden geleerd. Tijdens de pre‐trainingfase leert een model de waarschijnlijkheidsverdeling van taal op basis van teksten. Zelfs als al die teksten helemaal foutloos zouden zijn, tonen de wiskundige analyses aan dat het model bij dergelijke benaderingen fouten moet maken: bepaalde beweringen die plausibel zijn, kunnen niet duidelijk worden onderscheiden van correcte feiten. Vooral feiten die in de trainingsdata weinig voorkomen of slechts één keer voorkomen – zogenaamde “singletons” – vormen een probleem: omdat er geen herhalende patronen zijn om op te leren, blijft er onzekerheid bestaan en dat leidt tot hallucinaties. Een feit dat slechts één keer voorkomt in de trainingsdata biedt weinig houvast (https://ai.hcc.nl/nieuws/nieuwe-studie-hallucinaties-zijn-wiskundig-inherent-aan-de-huidige-ai-aanpak).