Franco - vervolg

Zoals gezegd een geheel katern werd besteed door El Pais aan Franco. Hierbij een samenvatting. 

1/ 1975. HET VERLEDEN 

• Het begin van het einde, door Jordi Amat
• Waar was ...? vertelt het leven van Christina Almeida tot aan José Sacristan over hun ervaringen van het overlijden van Franco. 
• De oppositie op straat, door Marina Subirats
• Luis Pérez Lara, de stem van een persoon die wraak heeft genomen: "Wij hebben democratie gebracht", door Natalia Junquera
• Operatie Lucero, door Paco Roca 
  
• Stilte en gezicht naar de zon: ze begraven de leider, door Paco Cerdá. Hijschrijft over de begrafenis van Franco in de vallei van de gevallenen, een staatsbegrafenis die pas 15988 dagen later ongedaan wordt gemaakt (zie beneden).
• Interview met Paul Preston: "Hij won niet vanwege militaire genialiteit. Hij wilde het republikeinse volk uitroeien", door Rafa de Miguel
• Juan Carlos I en de overgang naar democratie, door Enrique Moradiellos
• Op weg naar vrijheid, door Anabel Díez 
• Zo overleefde ETA Franco 36 jaar, door Luis R. Aizpeolea
• De overgang in de centrifuge, door Ignacio Sánchez-Cuenca. schrijft over de transitie in Spanje, de belangrijkste gebeurtenis in het land in de vorige eeuw. De huidige politieke partijen PP en Vox [ook al bestond deze nog niet] steunden de transitie niet, en menen dat de PSOE buiten constitutioneel is opgericht in 1978. Anderen menen dat de twee grootste partijen PP en PSOE een last vormen voor de evenwichtige transitie naar gelijkheid. Robert Fishman schreef hier een boek over.*

2/ 2025. HET HEDEN 

• Hoe we zijn veranderd, door Natalia Junquera 
• Wat overblijft van het regime van Franco, door Pablo Ordaz
• Jongeren benaderen Franco, van Antonio Jiménez Barca 
• Franco in het tijdperk van nepnieuws, door Nicolás Sesma en Guillermo Altares
• Het verhaal van het einde van de dictator is niet zomaar geschreven door Andrea Aguilar 

OPINIE 

• 'Tot ziens, Franco,' door Julián Casanova (biograaf). Schrijft een column over de dood en wat de media in die dagen schreven, zoals "de laatste fascist," van The Sun. Hij eindigt met het beeld dat de marmeren grafsteen van de dictator zo zwaar was dat zijn terugkeer onmogelijk was, maar niemand wist precies wat er te gebeuren stond. [in een ander werk La violencia indómita, onderzoekt hij hoe seksueel misbruik in oorlogstijden heerst in Duitsland als ook in Spanje**]
• 15.988 dagen later, door José María Lassalle vertelt over de exhumatie van Franco en zijn gewone begrafenis in het familiegraf. 
• Drie stiltes, door Aroa Moreno. Zij schrijft over de drie stiltes die Franco heeft achtergelaten, de stilte die begon met har grootvader die niet wilde vertellen over de burgeroorlog, dan de stilte in de scholen die niet onderwijzen over het thema, en als laatste de politieke stilte. [In tegenstelling tot Duitsland verzin ik erbij] heeft Spanje niet haar verleden onder ogen gezien! 
• Niets te vieren, door Javier Cercas. hij schrijft over de schaamte dat de dood van Franco tot "grote onzekerheid" leidde die zo verwoord door Julio Cerón, plaats nam voor het allerdaagse en de gewoonte (na habia costumbre). Spanjaarden waren dus gewend aan de dictatuur. En na zijn door ging het Franquismo gewoon door en liet de democratie nog op zich wachten. Cercas vindt dat er niets te vieren valt.

* - De Transitie begon 50 jaar geleden, na de dood van Franco. Ondanks de verstreken tijd, heeft het nog steeds een sterke aanwezigheid in de politiek en het openbare leven. De auteurs van dit boek stellen voor dat we de Transitie zien als een proces van democratische opbouw dat eigenlijk geen vastgesteld einde heeft. Het gaat om een levendig proces dat onderhevig is aan constante herziening en herinterpretatie. In dit volume wordt de periode van democratische verandering herreconstructeerd, die veel complexer en tegenstrijdiger was dan soms wordt aangenomen, en wordt de Transitie geanalyseerd als een bron van waarden en praktijken die nog steeds vandaag kunnen helpen bij de onafgemaakte taak om een inclusieve en tolerant democratische toekomst te bouwen. De Transitie die dit boek aan het licht brengt, verrast door verschillende sleutel-elementen die, decennia later, sommige politieke acteurs liever vergeten. Las huellas de la Transición nodigt uit om de oorsprong van onze democratie opnieuw te bezoeken en onze toewijding aan de idealen die haar inspireren te versterken." (https://www.casadellibro.com/libro-las-huellas-de-la-transicion/9788410674035/17491764)

** - over verkrachting: "Verkrachting is geen 'natuurlijk' gevolg van oorlog, maar gewapende conflicten creëren een omgeving met specifieke en uitzonderlijke dynamieken van seksueel geweld. Hoewel seksueel geweld, en in het bijzonder verkrachting, ook in tijden van vrede en in dagelijkse burgerlijke ruimtes voorkomen, 'vermindert de oorlog de gevoeligheid voor menselijk lijden, versterkt het gevoel van mannen van recht en superioriteit en sociale toestemming om te verkrachten', op herhaalde wijze en als openbaar spektakel."